Europejska Karta Osoby Niepełnosprawnej

Opublikowane przez Redakcja SOD w dniu

Europejska Karta Osoby Niepełnosprawnej

            Wszyscy potrzebujemy czasem odpoczynku, chociaż każdy z nas lubi odpoczywać w inny sposób. Niektórzy relaksują się podczas lektury dobrej książki, bądź słuchając swojej ulubionej muzyki, inni wolą aktywną formę odpoczynku: sport albo podróże. Zwiedzanie nowych zakątków świata jest nie tylko świetną formą oderwania się od codzienności ale również idealną okazją do poszerzenia swojej wiedzy. Ułatwieniem takiej formy wypoczynku dla osób z niepełnosprawnością ma być Europejska Karta Osoby Niepełnosprawnej (European Disability Card; dalej: EKON).

            Wprowadzenie takiej karty na terenie Unii Europejskiej ma być znacznym ułatwieniem dla osób z orzeczeniem, jej celem jest umożliwienie bezproblemowego korzystania z praw jakie im przysługują: prawa do swobodnego poruszania się, możliwości w pełni uczestniczenia w życiu społecznym, zniżek, czy innych udogodnień we wszystkich krajach Unii. Do tej pory nie było to tak proste, gdyż w Europie nadal nie ma ujednoliconego systemu identyfikacji osób z niepełnosprawnością i niestety nie zawsze poza granicami swojego kraju można było z tych udogodnień korzystać. Kolejnym problemem było to, iż wiele państw członkowskich Unii w ogóle nie uznaje statusu prawnego osób niepełnosprawnych, ani nie wydaje żadnego dokumentu, który by to potwierdzał. Ze względu na mnogość oraz różnorodność orzecznictwa dotyczącego uznawania danej osoby jako niepełnosprawnej, a także brak takiego orzecznictwa w niektórych państwach członkowskich – kraje Unii Europejskiej nie honorują dokumentów zaświadczających o niepełnosprawności wydanych przez organy innych państw UE. W wyniku czego zaplanowanie podróży wiązało się z dodatkowymi kosztami, barierami architektonicznymi czy urbanistycznymi, np. brak zniżek w komunikacji miejskiej czy niemożność skorzystania z udogodnień przeznaczonych specjalnie dla osób z orzeczoną niepełnosprawnością. Na szczęście ma się to zmienić. Aby umożliwić oraz zachęcić osoby niepełnosprawne do podróżowania po Europie, Unia Europejska pracuje nad systemem wzajemnego uznawania ich uprawnień na podstawie Europejskiej Karty Osoby Niepełnosprawnej. Pomysł nie jest nowy bo pierwsze wzmianki na ten temat można znaleźć już 40 lat wstecz, jednakże przez ówczesną sytuację polityczną oraz brak odpowiednich narzędzi legislacyjnych nie udało się wprowadzić jej w życie.

Czym ma być karta?

Po pierwsze Karta nie ma zastępować dokumentów krajowych, tylko ma być wzajemnie uznawanym przez wszystkie państwa członkowskie dokumentem potwierdzającym status osoby niepełnosprawnej. Warto również zauważyć, że EKON nie ingeruje i nie zmienia definicji niepełnosprawności oraz kryteriów przyznawania statusu osoby niepełnosprawnej. Jej głównym założeniem jest zwiększenie mobilności osób z niepełnosprawnością w podróżach po Europie. W całej Unii jest to grupa około 80 mln ludzi, czyli co szósty obywatel UE. Wprowadzenie takiej karty w życie, miałoby umożliwić turystom z niepełnosprawnością korzystanie z udogodnień w innych krajach na takich samych zasadach co ich obywatele. EKON umożliwi korzystanie z ulg, zniżek w transporcie publicznym czy w obiektach turystycznych oraz innych udogodnień (takich jak tłumacz języka migowego) na takich samych zasadach jak niepełnosprawni mieszkający w odwiedzanym kraju. Chodzi tu więc m.in. o zniżki lub darmowe bilety w komunikacji (pociągach, autobusach, tramwajach) czy instytucjach kultury (muzeach, teatrach i obiektach rekreacji). Karta ułatwi podróżowanie z asystentem lub opiekunem, który również będzie mógł korzystać z różnych udogodnień. Do tej pory niestety tak nie było i często taka osoba (z opiekunem lub bez) musiała płacić pełną cenę.

EKON daje możliwość rozwoju turystom z niepełnosprawnością równie swobodnie co tym sprawnym, gdyż po wprowadzeniu tego projektu dużo prościej będzie korzystać z dóbr kultury, obiektów rekreacji czy oferowanych przez dany kraj udogodnień np. w transporcie publicznym.

Niestety, Karta ta będzie działać jedynie w krajach, które dobrowolnie wyrażą zgodę na jej wdrożenie. Jej przyjęcie ma być suwerenną decyzją danego państwa. Oczywistym jest, że EKON odgórnie nie będzie umożliwiał korzystania ze świadczeń socjalnych w innych państwach – chyba, że jego władze postanowią inaczej.

Obecnie program Europejskiej Karty Osoby Niepełnosprawnej realizowany jest w formie projektu pilotażowego, do którego przystąpiło osiem państw: Belgia, Cypr, Estonia, Finlandia, Włochy, Malta, Słowenia, Rumunia. Niestety, nie ma tam Polski. Oznacza to, iż jedynie turyści z niepełnosprawnością z ośmiu państw pilotażowych będą mogli, w ich obrębie, korzystać z dóbr płynących z Karty. Jednocześnie kraje, które przystąpiły do projektu, będą same decydować kto jest uprawniony do otrzymania Europejskiej Karty Osoby Niepełnosprawnej, korzystając z krajowej definicji osób niepełnosprawnych oraz na podstawie wcześniej wydanego aktu prawnego dotyczącego EKON, określać procedurę jej przyznania. W akcie tym określony będzie również pakiet finansowanych świadczeń, z których wybierać mogą placówki kulturalne, sportowe i rekreacyjne, gdy zdecydują się dobrowolnie przystąpić do programu. Mogą one więc swobodnie wybierać rodzaj świadczeń, z których osoba niepełnosprawna będzie mogła u nich skorzystać, gdy okaże im dokument EKON. Mogą to być korzyści już oferowane lub nowe, np. bezpłatny wstęp, przewodniki audiowizualne, broszury w brajlu, przewodnik dla niewidomych, czy specjalne wejściówki.

Jednocześnie każdy kraj biorący udział w EKON uruchomił informacyjną platformę internetową nt. dostępnych udogodnień. Projekt trwa do 2020 roku.

Dlaczego tak wąskie grono przystąpiło do projektu? Czy koszty są aż tak wysokie?

Patrząc na budżet projektów pilotażowych, przeznaczone na program środki w porównaniu z kosztami innych realizowanych inicjatyw nie należą do wysokich. Programy te dofinansowane zostały w wysokości 80 procent przez UE, przy 20-procentowym zaangażowaniu środków krajowych. Rozpatrując więc społeczne korzyści, jakie mogą z nich płynąć, naprawdę warto, aby tego typu działania były podejmowane. Można potraktować taką inicjatywę jako inwestycję, gdyż ułatwiając podróże ponad 80 milionowej społeczności, na pewno wpłyniemy na gospodarkę kraju.

Miejmy nadzieję, że projekt pilotażowy się przyjmie i w przyszłości będzie on kontynuowany w coraz to szerszym gronie państw.

Katarzyna Kozioł


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *